Qurbanlıq Bayramı – Tarixi, Əhkamı və Qaydaları

Qurbanlıq bayramı (Eydul-Əzha) İslamın ən böyük bayramlarından biridir və müsəlmanların Allah yolunda itaətinin, fədakarlığının və paylaşmasının simvoludur.

Qurbanlığın qısa tarixi

Qurbanlıq ibadətinin əsası Həzrət İbrahim (ə) dövrünə gedib çıxır. Allah-taala onu böyük bir imtahanla sınadı və o, oğlu Həzrət İsmayılı (ə) qurban verməyə hazır oldu. Lakin Allah onun səmimiyyətini qəbul etdi və İsmayılın əvəzinə bir qoç göndərdi.

          Bu hadisə bizə göstərir ki:

• Allah üçün edilən səmimi əməl ən dəyərlisidir
• Qurbanlıq sadəcə heyvan kəsmək deyil, itaət və təslimiyyətdir

Qurbanlıq kimə vacibdir?

Şiə fiqhinə görə qurbanlıq:

• Vacib deyil, amma çox tövsiyə olunan (müstəhəb) əməldir
• Maddi imkanı olan şəxslərin qurban kəsməsi çox savabdır
• Həcc ziyarətində olanlar üçün bəzi hallarda vacib olur

Hansı heyvanlar qurban kəsilə bilər?

Qurbanlıq üçün aşağıdakı heyvanlar qəbul olunur:

• Qoyun və ya qoç
• Keçi
• İnək
• Dəvə

Şərtlər:

• Heyvan sağlam olmalıdır
• Çox arıq, xəstə və ya qüsurlu olmamalıdır
• Minimum yaş həddi:
  • Qoyun/keçi: ən azı 1 yaş
  • İnək: ən azı 2 yaş
  • Dəvə: ən azı 5 yaş

Qurban kəsməyin qaydası

Qurban kəsərkən aşağıdakılara diqqət olunmalıdır:

• Heyvan qibləyə tərəf uzadılmalıdır
• Kəsən şəxs Bismillah deməlidir
• Kəsmə İslam qaydasına uyğun (halal şəkildə) olmalıdır
• Heyvana əziyyət verilməməlidir

Niyyət çox önəmlidir:
Qurban Allah rizası üçün kəsilməlidir, sadəcə adət üçün yox.

Qurban əti necə bölünməlidir?

Şiə alimlərinin tövsiyəsinə görə qurban əti 3 hissəyə bölünə bilər:

1. Yoxsullara və ehtiyacı olanlara
2. Qohum və tanışlara
3. Öz ailəsinə

      Ən fəzilətli əməl – ehtiyacı olanlara daha çox pay verməkdir.

Kimlərə pay vermək olar?

Qurban əti aşağıdakı şəxslərə verilə bilər:

• Kasıb və ehtiyacı olan insanlar
• Qohumlar
• Qonşular
• Möminlər

        Diqqət:

• Əti satmaq olmaz
• Qurbanın dərisi də satılmamalıdır (ehsan verilə bilər)

Qurbanlıqda diqqət edilməli məsələlər

• Qurban yalnız bayram günlərində kəsilməlidir
• Heyvanın haqqına riayət edilməlidir
• Riya (göstəriş) üçün edilməməlidir
• Təmizlik və gigiyena qorunmalıdır
• İmkanı olmayan şəxs özünü məcbur etməməlidir

Qurbanlığın mənəvi tərəfi

Quran buyurur:

“Onların nə əti, nə də qanı Allaha çatır. Allaha çatan yalnız sizin təqvanızdır.”

          Bu ayə göstərir ki:

• Əsas məsələ niyyət və təqvadır
• Qurbanlıq insanın Allaha yaxınlaşması üçündür

Nəticə

Qurbanlıq bayramı sadəcə bir ibadət deyil, həm də:

• Paylaşmaq
• Yardımlaşmaq
• Təvazökarlıq
• Allaha yaxınlaşmaq

kimi böyük mənəvi dəyərləri özündə birləşdirir.